พื้นฐานทักษะงานอาชีพยั่งยืน

โรงเรียนบ้านหัวดอย  ได้มุ่งเสริมสร้างทักษะและประสบการณ์ด้านอาชีพสำหรับเยาวชนในสถานศึกษาท่สอดคล้อง  กับบริบทของพื้นที่จังหวัดเชียงราย  ภายใต้การขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development (Goals: SDGs) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2563 เป็นต้นมาถึงปัจจุบันอย่างต่อเนื่อง มีกิจกรรมเด่นๆ ดังนี้

โรงเรียนบ้านหัวดอย ได้ดำเนินการจัดทำโครงการเปิดโลกกว้างสู่อาชีพ  เพื่อสนองความต้องการของนักเรียนและผู้ปกครอง และปลูกฝังให้นักเรียนได้เรียนรู้โดยการลงมือปฏิบัติจริง มีทักษะในการทำงานพื้นฐานเกี่ยวกับงานอาชีพที่ตนสนใจ มีนิสัยรักการทำงาน อดทน ขยัน มีวินัยและความรับผิดชอบ สามารถวางแผนการดำรงชีวิตและนำความรู้ที่ได้รับมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง และสามารถหาความรู้ด้วยตนเอง และเพื่อให้ครูผู้สอนสามารถใช้แหล่งเรียนรู้จากประสบการณ์ตรงไปบูรณาการกับการเรียนการสอน ในสาระที่ตนเองรับผิดชอบ

โรงเรียนบ้านหัวดอย เป็นโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา จัดการศึกษาตั้งแต่ ระดับชั้นอนุบาล ถึง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 11 ชั้นเรียน มีนักเรียนเฉลี่ยต่อปี จำนวน 350 คน มีครูและบุคลากรจำนวน 21 คน โดยมีหมู่บ้านในเขตบริการ จำนวน 5 หมู่บ้าน คือ หมู่ 6 บ้านหัวดอย, หมู่ 9 บ้านเขื่อนแก้ว, หมู่ 10 บ้านห้วยฮ้อม, หมู่ 11 บ้านเวียงคุ้ม, และหมู่ 12 บ้านหัวดอยสันติ ทั้งนี้ หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน มุ่งส่งเสริมให้ผู้เรียนเรียนรู้ด้วยตนเอง เรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต และใช้เวลาอย่างสร้างสรรค์ รวมถึงการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนด้านอาชีพ มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีความรู้ ความสามารถ และทักษะอาชีพตามสมควรแก่วัย มีค่านิยม และทัศนคติที่ดีต่อการเรียนวิชาชีพต่างๆ โดยเป้าหมายของหลักสูตรมุ่งเน้นการจัดการศึกษาเพื่อเป็นพื้นฐานสำหรับประกอบอาชีพ และเพื่อเป็นพื้นฐานการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของตนให้ดีขึ้น ซึ่งจะประสบความสำเร็จมากน้อยเพียงใดย่อมขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการเช่นความร่วมมือระหว่างสถานศึกษา กับแหล่งอาชีพต่างๆ การจัดแผนการเรียน การจัดกิจกรรมการส่งเสริมอาชีพต่างๆ การฝึกทักษะอาชีพ กระบวนการจัดการอย่างครบวงจร โรงเรียนได้เห็นความสำคัญของการจัดการศึกษา และการดำเนินงานตามกลยุทธ์ของโรงเรียน การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนทั้งทางวิชาการและวิชาชีพแบบบูรณาการ เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนได้ฝึกทักษะอาชีพ ส่งเสริมอาชีพ การดำเนินงานด้านสหกรณ์และออมทรัพย์ เพื่อให้มีรายได้ระหว่างเรียนอย่างหลากหลาย และรู้จักประหยัดอดออม เมื่อจบการศึกษาไปแล้ว สามารถมีแนวทาง ในการประกอบอาชีพ มีคุณภาพชีวิตที่ดี และก้าวสู่โลกของงานอาชีพได้อย่างมีคุณภาพ      

ที่ผ่านมา  โรงเรียนต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมและสภาพสังคมบ่อยๆ ละการเรียนการสอนได้มีการปรับเปลี่ยนให้เข้ากับสถานการณ์ดังกล่าว ซึ่งโดยนัยเรียกว่า “การเรียนรู้ในรูปแบบไฮบริด” นักเรียนจะมีการหมุนเวียนตามหลักสูตรสาระวิชาหลัก และการเรียนรู้ทักษะงานอาชีพ ทักษะชีวิต โดยประสบการณ์การเรียนรู้ทั้งหมดจะรวมถึงการผสมผสานระหว่างการเรียนรู้ด้วยตนเองจากเทคโนโลยี และการเรียนรวมกลุ่มขึ้นอยู่กับความต้องการของนักเรียนแต่ละคน โดยสามารถปรับเปลี่ยนตามสภาพแวดล้อมและสถานการณ์โลกที่อาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ การศึกษาแบบ HUADOI MODEL เป็นรูปแบบการเรียนการสอนที่ตอบสนองความต้องการของนักเรียนครู-บุคลากรและเจ้าหน้าที่ธุรการด้วยเครื่องมือ เทคโนโลยีเพื่อการศึกษาสนับสนุนช่องว่างการเรียนรู้ อารมณ์ทางสังคม การจัดตารางเวลาที่ยืดหยุ่นในข้อจำกัดของเหตุการณ์ต่าง ๆ เพื่อสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการ มีคุณธรรมจริยธรรม งานอาชีพ และสุขภาพอนามัย สามารถให้บริการการศึกษาแก่นักเรียนและชุมชน อย่างมั่นคง ยั่งยืน

         จากบริบทของโรงเรียนบ้านหัวดอย สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 1 สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดเชียงราย จึงได้จัดให้มีโครงการเปิดโลกกว้างสร้างเส้นทางสู่อาชีพ ขึ้น เพื่อสนองความต้องการของนักเรียนและผู้ปกครอง และปลูกฝังให้นักเรียนได้เรียนรู้โดยการลงมือปฏิบัติจริง มีทักษะในการทำงานพื้นฐานเกี่ยวกับงานอาชีพที่ตนสนใจ มีนิสัยรักการทำงาน อดทน ขยัน มีวินัยและความรับผิดชอบ สามารถวางแผนการดำรงชีวิตและนำความรู้ที่ได้รับมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้นักเรียนมีทักษะพื้นฐานในการทำงานอาชีพ  รักการทำงาน รู้สึกและภาคภูมิใจในผลผลิตที่ได้จากการมีรายได้ระหว่างเรียนให้กับนักเรียน

 การบริหารงานภายใต้การเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมที่ส่งผลกระทบต่อการบริหารจัดการการศึกษา เป็นการปรับเปลี่ยนการบริหารแบบเดิม ไปสู่การบริหารงานแบบใหม่ เพื่อยกระดับและพัฒนาคุณภาพทางวิชาการของผู้เรียนตามมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน และสามารถตอบสนองการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมเช่น ภัยพิบัติ โรคระบาด หรือแม้แต่การปรับเปลี่ยนนโยบายตามยุทธศาสตร์ในทุกระดับแผนงาน โดยการสร้างกระบวนการทำงานใหม่ สร้างวัฒนธรรมการทำงานใหม่ด้วยการนำเทคโนโลยีมาใช้วิเคราะห์และแก้ปัญหางานตามภารกิจของสถานศึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการบริหารงานบุคคลกรให้มีความคล่องตัวโดยการมอบอำนาจการตัดสินใจตามหน้าที่ (Function) เปลี่ยนไปสู่การทำงานหลายด้าน (Multi-Function) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานให้แก่ผู้ปฏิบัติติงาน สามารถทำงานได้หลายหน้าที่เพื่อแก้ปัญหาภาระงานที่เพิ่มขึ้น และข้อจำกัดด้านบุคลากรจึงต้องเปลี่ยนจากการบริหารงานที่เน้นการควบคุม เป็นการให้อิสระในการทำงานแก่ผู้ปฏิบัติติงาน โดยมีการตรวจสอบติดตามให้มีคุณภาพตามเกณฑ์และขั้นตอนการดำเนินการสู่การบริหารยุคใหม่ ตามกลไกการขับเคลื่อนแผนสู่การปฏิบัติโดยใช้เทคโนโลยีการสื่อสารและเครื่องมือดิจิทัลที่มุ่งเน้นให้เกิดประสิทธิภาพกับผู้เรียนและผู้รับบริการในสถานการณ์ที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว      

วัตถุประสงค์ของวิธีการหรือแนวทางปฏิบัติ

1. เพื่อบริหารจัดการสภาพแวดล้อมในสถานศึกษาเอื้อประโยชน์ต่อการเรียนการสอน  มีสิ่งอำนวยความสะดวกและการบริการที่ส่งเสริมต่อการพัฒนาการเรียนรู้อย่างมีความสุข  มีความปลอดภัย  สะอาดสวยงาม
2. เพื่อส่งเสริมให้ครูและบุคลากรมีการพัฒนาสื่อและนวัตกรรม  รวมทั้งเทคนิควิธีประยุกต์ใช้ Applications จัดการเรียนการสอนเพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณลักษณะและทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21
3. เพื่อพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศ การประชาสัมพันธ์และการสร้างเครือข่ายการทำงานให้เกิดกระบวนการใหม่มีประสิทธิภาพ  เพื่อสร้างโอกาสและมีสภาพคล่องในการเชื่อมโยงแหล่งข้อมูลกับภาคีเครือข่ายทางการศึกษา

เป้าหมาย 

ตัวชี้วัดเชิงปริมาณ

-          นักเรียนและบุคลากรโรงเรียนบ้านหัวดอยได้รับการพัฒนา  จำนวนทั้งสิ้น  359  คน

-          โรงเรียนบ้านหัวดอยมีภาคีเครือข่ายทางการศึกษาและแหล่งเรียนรู้มากกว่า  7  แห่ง

ตัวชี้วัดเชิงคุณภาพ

• ผู้เรียนมีคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานของสถานศึกษา มีคุณลักษณะและทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21
• ครูและบุคลากรในศตวรรษที่ 21 ปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีความรู้ความเชี่ยวชาญทางวิชาชีพและด้าน ICT

ลำดับขั้นตอนการดำเนินกิจกรรมพัฒนา Flow Chart (แผนภูมิ) ของวิธีหรือแนวทางปฏิบัติ

ขั้นที่ 1 

กําหนดสิ่งที่ต้องการพัฒนาการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในและภายนอก (SWOT) จากการนำเอา
กลยุทธ์ที่ปรากฏในแผนยุทธศาสตร์ของหน่วยงานต้นสังกัดมาเป็นแนวทางในการกำหนดเป้าหมายของโรงเรียน เพื่อให้สอดคล้องและตอบสนองตัวชี้วัดคุณภาพการศึกษา โดยลำดับจากแผนยุทธศาสตร์การศึกษาแห่งชาติ à แผนกลยุทธ์-นโยบาย-จุดเน้นระดับกระทรวง à สพฐ. à สพป.เชียงราย เขต 1 à สภาพปัญหาและความต้องการของชุมชน

ขั้นที่ 2 

ทบทวนแผน /ศึกษาปัญหา /วิเคราะห์กระบวนการบริหารจัดการในปีที่ผ่านมา

ขั้นที่ 3 

กำหนดแผนดำเนินงาน โดยแยกกระบวนการหลัก เช่น การจัดทำงบประมาณ หลักสูตร หรืองานที่มี
ความสำคัญมีกฎระเบียบข้อกฎหมาย และแยกการสนับสนุนออกเป็นกิจกรรมย่อย เช่น กิจกรรมย่อย
จากหน่วยงานให้เหมาะสมกับอัตรากำลังและทรัพยากรที่มีอยู่หรืออาจหาได้เพื่อประยุกต์ใช้หรือสร้าง
นวัตกรรมใหม่จากการประยุกต์ใช้ทรัพยากรที่มีอยู่

ขั้นที่ 4 

ใช้นวัตกรรม/ตามกระบวนการ ตามแผนงานที่วางไว้สู่การปฏิบัติตามลำดับขั้นตอน

ขั้นที่ 5 

ตรวจติดตาม ประเมิณผล วิเคราะห์ปัญหาและหาปัจจัยสนับสนุนเพื่อพัฒนาและปรับปรุง

การจำแนกวิสัยทัศน์

โรงเรียนบ้านหัวดอย จัดการศึกษาให้ผู้เรียนมีคุณภาพมาตรฐาน มีคุณลักษณะและทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21    มีคุณธรรมรักษ์วัฒนธรรมภูมิปัญญาไทย ดำรงชีวิตอย่างเป็นสุข ปลอดภัย ด้วยหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและใช้เทคโนโลยีดิจิทัล

จัดการศึกษาให้ผู้เรียนมีคุณภาพมาตรฐาน  ( QSt - QTe-QSc )

• มาตรฐานการบริหารสถานศึกษา
• มาตรฐานการศึกษาปฐมวัย
• มาตรฐานการศึกษาขั้นพืึ้นฐาน
• หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ฉบับปรับปรุงตัวชี้วัด
• หลักสูตรสถานศึกษา

มีคุณลักษณะและทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21

3R ทักษะพื้นฐานที่จำเป็นต่อผู้เรียนทุกคน

1. Reading คือ สามารถอ่านออก

2. (W)Riteing คือ สามารถเขียนได้

3. (A)Rithmatic คือ มีทักษะในการคำนวณ

8C ซึ่งเป็นทักษะต่างๆ ที่จำเป็นเช่นกัน ซึ่งทุกทักษะสามารถนำไปปรับใช้ในการเรียนรู้ได้ทุกวิชา

1. Critical thinking and problem solving คือ มีทักษะการคิดวิเคราะห์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณและสามารถแก้ไขปัญหาได้

2. Creativity and innovation คือ การคิดอย่างสร้างสรรค์และคิดเชิงนวัตกรรม

3. Cross-cultural understanding คือ ความเข้าใจในความแตกต่างของวัฒนธรรมและกระบวนการคิดข้ามวัฒนธรรม

4. Collaboration teamwork and leadership คือ ความร่วมมือ การทำงานเป็นทีม และภาวะความเป็นผู้นำ

5. Communication information and media literacy คือ มีทักษะในการสื่อสารและการรู้เท่าทันสื่อ

6. Computing and IT literacy คือ มีทักษะการใช้คอมพิวเตอร์และรู้เท่าทันเทคโนโลยี

7. Career and learning skills คือ มีทักษะอาชีพและการเรียนรู้

8. Compassion คือ มีความเมตตากรุณา มีคุณธรรม และมีระเบียบวินัย

มีคุณธรรม รักษ์วัฒนธรรมภูมิปัญญาไทย

• หลักสูตรท้องถิ่นตามหลักสูตรแกนกลาง
• ประวัติศาสตร์
• ส่งเสริมงานอาชีพ ภูมปัญญาท้องถิ่น
• กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน/จิตอาสา

ดำรงชีวิตอย่างเป็นสุข ปลอดภัย

• ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน
• การจัดการเรียนการสอนภายใต้สถานการณ์โรคระบาด covid-19 และโรคอื่นๆที่ส่งผลกระทบการจัดการศึกษา
• มาตรการความปลอดภัยในสถานศึกษา 9 ด้าน
• การจัดการสภาพแวดส้อมในสถานศึกษา
• กสศ. การศึกษาเสมอภาค การระดมทุนการศึกษา การมีส่วนร่วม
• โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ
• โภชนาการเด็กวัยเรียน

ด้วยหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและใช้เทคโนโลยีดิจิทัล

3 ห่วง 2 เงื่อนไข

3 ห่วง คือ ทางสายกลาง ประกอบด้วย

·       ห่วงที่ 1 คือ พอประมาณ หมายถึง พอประมาณในทุกอย่าง ความพอดีไม่มากหรือว่าน้อยจนเกินไป โดยต้องไม่เบียดเบียนตนเอง หรือผู้อื่นให้เดือดร้อน

·       ห่วงที่ 2 คือ มีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับของความพอเพียงนั้น จะต้องเป็นไปอย่างมีเหตุผล โดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนคานึงถึงผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการกระทานั้นๆ อย่างรอบคอบ

·       ห่วงที่ 3 คือ มีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัวเอง หมายถึง การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆ ที่จะเกิดขึ้น โดยคานึงถึงความเป็นไปได้ของสถานการณ์ต่างๆ ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตทั้งใกล้และไกล

2 เงื่อนไข ตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่

·       เงื่อนไขที่ 1 : ความรู้ คือ มีความรอบรู้เกี่ยวกับวิชาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน ความรอบคอบที่จะนาความรู้เหล่านั้นมาพิจารณาให้เชื่อมโยงกัน เพื่อประกอบการ วางแผน และความระมัดระวังในขั้นตอนปฏิบัติ

·       เงื่อนไขที่ 2 : คุณธรรม คือ มีความตระหนักในคุณธรรม มีความซื่อสัตย์

การส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาข้าราชการและบุคลากรให้สามารถนำเครื่องมือ อุปกรณ์ และเทคโนโลยีดิจิทัลที่มีอยู่ในปัจจุบันมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด/ลดการใช้กระดาษ /สร้างความคล่องตัวในการติดส่อสื่อสาร